Inspectie van de onvolmaakte bril

We hebben nu allerlei brillen uitgeprobeerd:

  • brillen waardoor je niets van God ziet;
  • brillen waardoor je wel iets van God ziet;
  • brillen van getuigen die iets van God gezien hebben.

Aan het begin van dit boek stelde ik de vraag: “Waarom zien sommigen God wel en anderen niet”? Het antwoord lijkt te maken te hebben met drie dingen:

  1. De brillen: We kijken door verschillende brillen naar dezelfde werkelijkheid.
  2. De focus: We kijken naar dingen in onze werkelijkheid waar anderen niet naar kijken.
  3. De oogkleppen: We negeren dingen in onze werkelijkheid die anderen niet negeren.

Dat klinkt misschien wat theoretisch. Laten we gewoon een aantal brillen van dichtbij bekijken. Dan vertel ik hoe ze precies werken.

We pakken de eerste bril er weer even bij; de onvolmaakte bril. Door die bril voel je het lijden wat anderen doormaken. Sommigen die de onvolmaakte bril opzetten, trekken de conclusie dat God niet bestaat.

Als God bestaat en hij is goed en almachtig, dan kan Hij toch niet toelaten dat mensen en dieren lijden? Als God goed is en almachtig, moet hij er toch voor zorgen dat mensen en dieren niet lijden? Volgens de onvolmaakte bril sluit grootschalig en ernstig lijden het bestaan van een goede en almachtige God uit.

De bril

De onvolmaakte bril veronderstelt dat God en het lijden niet samengaan. Het lijden bewijst dat er geen goede, almachtige God kan bestaan. Maar klopt het beeld dat de onvolmaakte bril laat zien? Is het waar dat God en het lijden niet samengaan?

Als God bestaat, moet alles dan volmaakt zijn?

Christenen hebben allerlei argumenten aangevoerd die laten zien dat het lijden het bestaan van God helemaal niet uitsluit:

  • Dat God almachtig is, betekent niet dat hij alles regelt wat er gebeurt. God geeft mensen vrijheid. Wij hebben ook invloed op wat er gebeurt. Als wij onze vrijheid misbruiken en anderen laten lijden, is dat niet Gods schuld. God blijft almachtig en goed als wij onze vrijheid misbruiken en lijden veroorzaken.
  • Dat God goed is, betekent niet dat hij verplicht is om al het lijden te voorkomen. Omdat God almachtig is, kan hij iedereen tegenhouden die zijn vrijheid misbruikt en lijden veroorzaakt. Maar als hij dat steeds doet, pakt hij onze vrijheid en verantwoordelijkheid weer af.
    God vindt het zó waardevol dat we vrij en verantwoordelijk zijn, dat hij het risico op lijden accepteert. Zonder vrijheid zouden we elkaar en God ook niet kunnen liefhebben. God blijft almachtig en goed; ook als hij toelaat dat mensen lijden veroorzaken.
  • Alleen in een wereld waar dingen fout kunnen gaan en mensen kunnen lijden, is het mogelijk om volwassen te worden in het omgaan met goed en kwaad. Als je nooit iets fout kunt doen en nooit lijden kunt aanrichten, kun je geen verantwoording leren dragen. Dan hoef je er nooit voor te zorgen dat dingen goed gaan. Zonder lijden leren we geen verantwoording dragen en leren we niet omgaan met goed en kwaad. Het lijden is nodig om ons op te voeden in het omgaan met goed en kwaad. Het sluit het bestaan van een goede, almachtige God niet uit.
  • Lijden kan soms ook een straf van God zijn. Als God een dictator treft met een gruwelijke dood en zo slachtoffers bevrijdt, bevestigt dat lijden juist Gods goedheid en almacht.
  • Pijn is een naar gevoel, maar zonder pijn zouden we ons lichaam ongemerkt ernstig beschadigen. Pijn is juist een onmisbare raadgever.
  • Sommige vormen van lijden zijn risico’s of neveneffecten die de aard van onze werkelijkheid met zich meebrengt. Zo kunnen we alleen overleven met water, maar in datzelfde water kunnen we ook verdrinken. Dieren vreten elkaar op om overbevolking en uitputting van natuurlijke bronnen te voorkomen. God blijft goed en almachtig, ook als mensen verdrinken en dieren elkaar opvreten.
  • Het feit dat er aan sommige ontwerpen die God gemaakt heeft ook beperkingen kleven, wil niet zeggen dat ze niet ontworpen kunnen zijn. Als een schaap op zijn rug ligt, kan hij niet meer overeind komen. Als hij in het water valt, zinkt hij doordat de wol zich volzuigt met water. Bewijzen die beperkingen dat een schaap niet ontworpen kan zijn? Een snelle Ferrari kan ook niet meer overeind komen als hij op zijn rug ligt. Hij zinkt ook als hij in het water rijdt. Bewijzen die beperkingen dat een Ferrari niet ontworpen kan zijn? Is een Ferrari niet goed als hij niet kan zwemmen of vliegen?
  • Andere vormen van lijden – zoals ongelukken of aardbevingen – treffen mensen willekeurig, onverdiend en zonder doel.
    In een wereld waarin iedereen direct met lijden gestraft zou worden zodra hij lijden veroorzaakt – bijvoorbeeld met acute kiespijn – helpt niemand andere mensen die lijden. Daar is het lijden immers altijd eigen schuld en nodig om van te leren.
    Alleen in een wereld waarin verkeerd handelen niet direct gestraft wordt en waarin mensen onverdiend en zinloos kunnen lijden, leren we met elkaar bewogen te zijn en elkaar te helpen. Lijden dat voor de slachtoffers zinloos is, maakt God duidelijk of we goed of slecht zijn; helpers of egoïsten.
    God blijft goed en almachtig, ook als mensen zinloos lijden.

Het lijden sluit het bestaan van een almachtige, goede God niet uit. Sterker nog; God lijdt zélf in de persoon van Jezus Christus aan het kruis om ons straf te besparen. Wie Jezus wil volgen, moet trouwens ook rekenen op weerstand en lijden[1].

De onvolmaakte bril suggereert dat het lijden uitsluit dat er een goede, almachtige God bestaat. Hierboven heb ik heel veel voorbeelden van lijden aangedragen die het bestaan van een goede, almachtige God niet uitsluiten. De onvolmaakte bril laat geen betrouwbaar beeld van de werkelijkheid zien. Het is een vertekenende bril.

De focus

De onvolmaakte bril focust alleen op het lijden. Dat is maar een heel klein deel van onze werkelijkheid. Als je alleen naar het lijden kijkt, kijk je alleen naar het negatieve en vergeet je al het positieve. Er is zoveel moois en goeds in het leven om van te genieten. Als je de brillen opzet waar je God wel mee ziet, zie je heel veel sporen die onthullen dat God juist wel bestaat.

De Bijbel zet het lijden in een heel ander licht. Het lijden op aarde is van tijdelijke aard en valt in het niet bij de eindeloze vreugde die komt: “Ik ben ervan overtuigd dat het lijden van deze tijd in geen verhouding staat tot de luister die ons in de toekomst zal worden geopenbaard”[2]. De schepping zucht en lijdt als een vrouw in barensweeën, totdat het nieuwe leven aanbreekt[3].

De Bijbel schetst een eeuwig leven na dit tijdelijke leven zonder lijden: “Gods woonplaats is onder de mensen, hij zal bij hen wonen. Zij zullen zijn volken zijn en God zelf zal als hun God bij hen zijn. Hij zal alle tranen uit hun ogen wissen. Er zal geen dood meer zijn, geen rouw, geen jammerklacht, geen pijn, want wat er eerst was is voorbij. Hij die op de troon zat zei: ‘Alles maak ik nieuw!’”[4].

Het geloof in God en zijn eeuwige toekomst zonder lijden biedt juist troost als we moeten lijden[5]. Zonder geloof in Gods luisterende en troostende aanwezigheid en zonder uitzicht op een eeuwig leven is het lijden veel zwaarder[6].

De oogkleppen

De onvolmaakte bril heeft oogkleppen die de noodzaak van het lijden buiten beeld houden. Lijden is nodig om vrijheid en verantwoordelijkheid mogelijk te maken en bovenal de liefde. Het lijden leert ons om te gaan met goed en kwaad. Lijden dat voor slachtoffers zinloos is, leert anderen bewogenheid en liefde voor lijdende medemensen. Het lijden maakt God duidelijk wie wij voor anderen zijn.

Volgens de onvolmaakte bril sluit het lijden God uit.
Wie scherper kijkt, ontdekt juist troost in het lijden.
De onvolmaakte bril is eenzijdig en onbetrouwbaar.

Genoeg over de onvolmaakte bril. Laten we eens kijken hoe de atheïstische wetenschapsbril werkt.

[1] Johannes 15:20, 1 Petrus 2:19-23, 1 Petrus 4:13-16.

[2] Romeinen 8:18.

[3] Romeinen 8:22-23.

[4] Openbaring 21:3-5.

[5] https://www.youtube.com/watch?v=cNtz5wgnopQ.

[6] https://www.youtube.com/watch?v=covUnyZGVaQ.